Bài viết chia sẻ cùng Cha Mẹ cơ sở khoa học về vai trò của kỹ năng nói trong giáo dục, cách môi trường học tập chương trình Cambridge nuôi dưỡng sự tự tin của người học, và hành trình rèn luyện kỹ năng thuyết trình tiếng Anh của học sinh tại Hệ thống Trường liên cấp BMS.
Kỹ năng nói: Năng lực nền tảng trong giáo dục hiện đại
Trong nhiều thập kỷ, giáo dục phổ thông thường đặt trọng tâm vào ba năng lực nền tảng là đọc, viết và tính toán. Những năm gần đây, kỹ năng nói đang được các nhà giáo dục nhìn nhận với vị trí tương xứng.
Tháng 10/2024, Ủy ban về Tương lai của Giáo dục Kỹ năng Nói tại Anh (Commission on the Future of Oracy Education) công bố báo cáo “We Need to Talk”, kêu gọi công nhận kỹ năng nói (oracy) là “chữ R thứ tư” của giáo dục, có vị thế ngang bằng với đọc, viết và tính toán.
Các bằng chứng nghiên cứu cũng ủng hộ định hướng này. Theo Bộ công cụ Dạy và Học của Quỹ Education Endowment Foundation (EEF, Vương quốc Anh), được tổng hợp từ 188 nghiên cứu, các phương pháp sử dụng có chủ đích hoạt động nói và nghe trong học tập giúp học sinh tiến bộ trung bình thêm khoảng 6 tháng so với nhóm học sinh tương đồng, chủ yếu đo qua kết quả đọc hiểu. Một số nghiên cứu còn ghi nhận những lợi ích rộng hơn như thái độ học tập tích cực, khả năng tập trung, năng lực tự điều chỉnh và sự tự tin của học sinh.
Từ những cơ sở trên, có thể khẳng định: khi học sinh được thường xuyên trình bày, trao đổi và lập luận trong giờ học, các con học sâu hơn, hiểu bài vững hơn và tự tin hơn.
Vì sao kỹ năng thuyết trình tiếng Anh là nền tảng của sự tự tin?
Một bài thuyết trình bằng tiếng Anh là nơi hội tụ đồng thời nhiều năng lực: ngôn ngữ, tư duy, kiến thức chuyên môn và bản lĩnh cá nhân. Mỗi lần trình bày thành công là một lần học sinh tự khẳng định rằng em hiểu vấn đề, em diễn đạt được điều mình hiểu và em có thể thuyết phục người khác. Sự tự tin hình thành từ những trải nghiệm ấy mang tính bền vững, bởi nó dựa trên năng lực thật.
Kỹ năng này đồng hành cùng học sinh trên chặng đường dài. Ở bậc đại học, đặc biệt trong các chương trình đào tạo quốc tế, sinh viên thường xuyên trình bày tiểu luận, bảo vệ dự án và tham gia thảo luận học thuật bằng tiếng Anh. Trong môi trường làm việc toàn cầu, khả năng trình bày ý tưởng rõ ràng, thuyết phục trước đồng nghiệp và đối tác quốc tế là lợi thế quan trọng trên con đường phát triển nghề nghiệp.
Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, khi các công cụ công nghệ có thể hỗ trợ soạn thảo văn bản trong thời gian ngắn, năng lực trực tiếp trình bày, lắng nghe, phản hồi và thuyết phục bằng chính lập luận của mình càng trở thành giá trị riêng có của mỗi người.
Những rào cản thường gặp khi học sinh thuyết trình bằng tiếng Anh
Học sinh thường gặp bốn rào cản chính khi thuyết trình bằng tiếng Anh.
Vốn ngôn ngữ học thuật chưa đủ vững. Học sinh có thể giao tiếp hằng ngày khá tốt nhưng chưa quen với cách diễn đạt khi giải thích, so sánh hay đưa ra lập luận.
Tâm lý e ngại mắc lỗi. Học sinh lo lắng về phát âm, ngữ pháp và cảm giác bị đánh giá trước tập thể.
Chưa nắm vững cấu trúc trình bày. Học sinh có ý tưởng nhưng chưa biết tổ chức thành các phần mở đầu, nội dung chính và kết luận.
Ít cơ hội thực hành trong tình huống có ý nghĩa. Kỹ năng thuyết trình chỉ được hình thành khi học sinh được trình bày thường xuyên, với những nội dung gắn với việc học và trải nghiệm thực tế.
Để vượt qua những rào cản này, học sinh cần một môi trường học tập nơi việc trình bày trở thành hoạt động thường xuyên, mỗi lỗi sai được nhìn nhận như một phần tự nhiên của quá trình học, và phương pháp trình bày được hướng dẫn bài bản. Đây cũng chính là những đặc điểm của môi trường học tập theo chương trình Cambridge.
Ba thành tố của một bài thuyết trình tự tin
Một bài thuyết trình tiếng Anh hiệu quả được xây dựng trên ba thành tố.
Ngôn ngữ: phát âm rõ ràng, sử dụng từ vựng phù hợp với chủ đề, vận dụng linh hoạt các cụm từ chuyển ý để dẫn dắt người nghe.
Nội dung và lập luận: hiểu sâu vấn đề được trình bày, sắp xếp ý tưởng theo trình tự logic, đưa ra dẫn chứng xác đáng và rút ra kết luận thuyết phục.
Phong thái và sự kết nối: giao tiếp bằng ánh mắt, sử dụng giọng nói có điểm nhấn, biết lắng nghe và phản hồi câu hỏi của người nghe một cách điềm tĩnh.
Sự tự tin bền vững được hình thành khi ba thành tố này phát triển song hành. Khi hiểu sâu nội dung, có đủ ngôn ngữ để diễn đạt và được thực hành thường xuyên, học sinh sẽ tự tin một cách tự nhiên.
Môi trường học tập chương trình Cambridge hình thành sự tự tin như thế nào?
Tự tin là phẩm chất cốt lõi của người học Cambridge
Chương trình Cambridge hướng tới phát triển năm phẩm chất của người học: tự tin, có trách nhiệm, biết suy ngẫm, đổi mới và gắn kết. Theo Cambridge, học sinh được định hướng trở thành người tự tin khi làm việc với thông tin và ý tưởng của bản thân cũng như của người khác. Phẩm chất này được hình thành qua từng giờ học, khi học sinh được khuyến khích chia sẻ, bảo vệ quan điểm và tôn trọng những ý kiến khác biệt.
Học sinh học thông qua trao đổi và lập luận
Trong môi trường học tập Cambridge, việc trình bày gắn liền với từng môn học. Trong môn Toán, thành phần “Thinking and Working Mathematically” (Tư duy và làm việc theo cách của nhà toán học) khuyến khích học sinh trao đổi với người khác, phản biện ý tưởng và đưa ra bằng chứng để kiểm chứng giả thuyết, lời giải. Trong môn Khoa học, học sinh giải thích hiện tượng, trình bày kết quả thí nghiệm và lý giải kết luận của mình.
Nhờ đó, học sinh sử dụng tiếng Anh để tư duy và diễn đạt kiến thức chuyên môn. Vốn ngôn ngữ học thuật và sự tự tin khi trình bày được bồi đắp song song qua mỗi giờ học.
Kỹ năng nói được đánh giá theo chuẩn quốc tế
Các kỳ thi chứng chỉ Cambridge English đều có phần thi Nói. Ở các cấp độ Starters, Movers và Flyers, học sinh trao đổi trực tiếp với giám khảo; ở các cấp độ A2 Key và B1 Preliminary, học sinh thi theo cặp, vừa trả lời giám khảo vừa trao đổi với bạn cùng thi. Các kỳ thi giúp học sinh làm quen với việc sử dụng tiếng Anh trong môi trường chuẩn hóa, đồng thời giúp nhà trường và gia đình theo dõi sự tiến bộ của học sinh.
Năng lực giao tiếp được nâng cao ở bậc chứng chỉ quốc tế
Ở giai đoạn chứng chỉ, theo Cambridge, chương trình Cambridge IGCSE phát triển khả năng làm việc và giao tiếp bằng tiếng Anh như một trong những năng lực cốt lõi của học sinh. Đây là nền tảng để học sinh tiếp tục học tập ở bậc AS & A Level và môi trường đại học quốc tế.
Hành trình rèn luyện kỹ năng thuyết trình tiếng Anh của học sinh Cambridge BMS
Hệ thống Trường liên cấp BMS là Trường Quốc tế Cambridge chính thức ở cả ba cấp học: Tiểu học (mã trường VN469), THCS (VN287) và THPT (VN292). Triển khai chương trình Cambridge từ năm học 2018–2019, đến nay BMS đã có bảy năm liên tục đồng hành cùng học sinh trên lộ trình Cambridge từ Tiểu học đến THPT. Với lộ trình liên thông, kỹ năng trình bày bằng tiếng Anh của học sinh được bồi đắp liên tục qua nhiều năm học trong cùng một hệ thống giáo dục.
.jpg)
Lớp học khích lệ học sinh dám hỏi, dám chia sẻ
Tại BMS, các giờ học Cambridge English, Mathematics và Science là không gian để học sinh thường xuyên trình bày, thảo luận và phản biện. Chia sẻ với Báo Giáo dục Việt Nam, nữ sinh Nguyễn Ngọc Khánh, học sinh lớp 10 Trường THCS – THPT Ban Mai, cho biết: “Thầy cô luôn khuyến khích chúng em mạnh dạn hỏi, dám nói lên suy nghĩ của mình và không ngại khi làm sai.”
Môi trường học tập ấy giúp học sinh vượt qua rào cản lớn nhất khi thuyết trình là tâm lý e ngại mắc lỗi.
BMS International Day: Sân khấu Confident Stage của học sinh Cambridge
BMS International Day là hoạt động thường niên dành cho học sinh Hệ Song bằng Quốc tế Cambridge. Năm 2025, với chủ đề “Give, Grow, Go Global – Chia sẻ, Trưởng thành, Hội nhập toàn cầu” và thông điệp “Kiến tạo tương lai từ dấu ấn và tiếng nói của thế hệ trẻ”, sự kiện mở ra không gian để học sinh cùng tìm hiểu và thảo luận những vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, năng lượng bền vững, đa dạng văn hóa và hòa bình.
Điểm nhấn của sự kiện là Confident Stage, sân khấu được xây dựng theo mô hình TED-Ed Student Talks. Tại đây, học sinh trình bày bằng tiếng Anh quan điểm của mình về các vấn đề toàn cầu, qua đó rèn luyện đồng thời năng lực ngôn ngữ, khả năng lập luận và sự tự tin trước công chúng. Song hành với Confident Stage, học sinh tham gia Innovation Lab với các bài học khoa học về môi trường, năng lượng, đa dạng sinh học và trải nghiệm công nghệ AR/VR, cùng không gian Reflective Arts, nơi các em cùng sáng tác tác phẩm tập thể thể hiện cam kết bảo vệ môi trường.
Cô Phạm Thùy Trang, Ban Cambridge International của BMS, chia sẻ: “Các em học cách lắng nghe, phản biện và thể hiện chính kiến một cách có trách nhiệm.” Em Nguyễn Hà My, học sinh lớp 7i, cho biết: “Khi tham gia International Day, em hiểu rõ hơn rằng các vấn đề toàn cầu gắn rất gần với cuộc sống hằng ngày.”
Những trải nghiệm ấy được chính Cha Mẹ ghi nhận. Chị Trần Thị Ngọc Hà, phụ huynh học sinh Hệ Song bằng Cambridge, chia sẻ: “Ở các hoạt động nhóm, con học cách hợp tác, lắng nghe và đưa ra ý kiến.”
Định hướng phát triển kỹ năng thuyết trình qua từng cấp học
Bậc Tiểu học: Mạnh dạn chia sẻ. Học sinh làm quen với việc giới thiệu bản thân, kể lại câu chuyện, mô tả sự vật và hiện tượng bằng tiếng Anh. Trọng tâm là giúp học sinh yêu thích việc chia sẻ và tự tin nói trước tập thể lớp.
Bậc THCS: Trình bày có cấu trúc và lập luận. Học sinh trình bày kết quả thí nghiệm, báo cáo dự án nhóm, tham gia thảo luận và tranh biện; học cách sắp xếp ý tưởng, đưa ra dẫn chứng và phản hồi câu hỏi của người nghe.
Bậc THPT: Thuyết trình học thuật và thuyết phục. Học sinh trình bày đề tài nghiên cứu, bảo vệ quan điểm và chuẩn bị cho môi trường học tập đại học trong nước và quốc tế.
Song hành cùng chương trình Cambridge, học sinh BMS học đầy đủ Chương trình Giáo dục phổ thông Việt Nam theo Chương trình giáo dục tích hợp được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt. Như cô Đào Thu Hiền, Phó Tổng Giám đốc BMS, chia sẻ tại BMS Cambridge Day: “Học chương trình quốc tế không đồng nghĩa với đánh mất bản sắc.” Mục tiêu chung là phát triển học sinh toàn diện theo 5 chìa khóa thành công của BMS: Tư duy – Kiến thức – Kỹ năng – Thái độ – Sức khỏe, để mỗi em tự tin thể hiện bản thân bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.
Cha Mẹ đồng hành cùng con rèn luyện kỹ năng thuyết trình
Gia đình là môi trường đầu tiên và gần gũi nhất để học sinh luyện tập kỹ năng trình bày. Tại BMS Cambridge Day, các diễn giả khuyến khích Cha Mẹ tạo điều kiện để con đặt câu hỏi, sử dụng tiếng Anh tự nhiên tại nhà, xây dựng thói quen đọc và trải nghiệm đa dạng.
Cha Mẹ có thể dành vài phút mỗi ngày để con kể lại bằng tiếng Anh một điều thú vị con đã học, qua đó hình thành thói quen diễn đạt điều mình hiểu. Khi con trình bày, Cha Mẹ nên lắng nghe trọn vẹn trước khi góp ý, ghi nhận những điểm tích cực rồi mới gợi ý điều cần cải thiện. Khi con chuẩn bị bài thuyết trình ở trường, gia đình có thể cùng con ghi hình phần luyện tập để con tự quan sát và điều chỉnh.
Điều quan trọng nhất là ghi nhận sự dũng cảm của con khi dám đứng lên trình bày, dù phần trình bày chưa hoàn hảo. Theo thời gian, sự tự tin ấy sẽ lan tỏa sang mọi mặt học tập và cuộc sống. Như chị Nguyễn Thị Linh Nữ, phụ huynh học sinh lớp 10i, chia sẻ tại BMS Cambridge Day: “Điều tôi an tâm nhất sau bốn năm con theo học Cambridge tại BMS là con đã thật sự tự chủ.”
Kỹ năng thuyết trình tiếng Anh là nền tảng của sự tự tin, được hình thành từ vốn ngôn ngữ được bồi đắp, tư duy được rèn luyện và những cơ hội được cất tiếng nói trong một môi trường khích lệ. Môi trường học tập chương trình Cambridge, với phương pháp học thông qua trao đổi, lập luận và hệ thống đánh giá theo chuẩn quốc tế, tạo điều kiện để mỗi học sinh phát triển năng lực ấy một cách bài bản và bền vững.
Với lộ trình Cambridge liên thông từ Tiểu học đến THPT cùng những sân chơi giàu trải nghiệm như BMS International Day và Global Children’s Designathon, Hệ Song bằng Quốc tế Cambridge tại BMS nuôi dưỡng ở mỗi học sinh sự tự tin, bản lĩnh và khát vọng cất lên tiếng nói của thế hệ công dân toàn cầu mang bản sắc Việt Nam.
Tại BMS, mỗi học sinh được chuẩn bị vững vàng để tự tin hội nhập, giữ gìn bản sắc Việt Nam và sẵn sàng bước ra thế giới. Quý phụ huynh quan tâm đến Hệ Song bằng Quốc tế Cambridge tại BMS, vui lòng liên hệ Hotline: 0966 694 869 (Mầm non) | 0969 028 066 (Tiểu học) | 0906 190 468 (THCS) | 0862 421 468 (THPT) hoặc đăng ký tham quan trường TẠI ĐÂY